Województwo · Polska
Złoty orzeł w polu błękitnym, w koronie. To ten sam orzeł Piastów górnośląskich co w herbie sąsiedniego województwa śląskiego — ale wzięty dwa stulecia później, z czasów Jana II Dobrego, ostatniego księcia opolskiego. Ten sam książę zapisał swój herb testamentem stanom księstwa: ziemia przeszła w obce ręce, znak został.
Flag
Not available
Coat of Arms
Not available
Herb — złoty orzeł górnośląski w koronie, w polu błękitnym.
W polu błękitnym złoty orzeł górnośląski w koronie z czasów ostatniego księcia opolskiego Jana II Dobrego.
Opis jest krótki, ale mówi więcej, niż się wydaje. Nie wskazuje po prostu orła w koronie: wskazuje konkretny moment w dziejach tego godła, początek XVI wieku. Herb nie odsyła do figury, tylko do daty.
Herb ustanowiła uchwała nr XXIV/179/2000 Sejmiku Województwa Opolskiego z 28 grudnia 2000 roku, ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego w 2001 roku (Nr 28, poz. 158). Stąd w części źródeł herb datuje się na kwiecień 2001 — chodzi o tę samą uchwałę, liczoną od ogłoszenia.
Zasady używania herbu określiła osobno uchwała nr 1023/2001 Zarządu Województwa Opolskiego z 4 września 2001 roku.
Jan II Dobry, zwany też Hanuszem (ur. ok. 1460, zm. 27 marca 1532 w Raciborzu), był ostatnim przedstawicielem opolsko-raciborskiej linii Piastów. Rządy w Opolu objął w 1476 roku, po śmierci ojca Mikołaja I i najstarszego brata Ludwika.
To, co czyni jego panowanie wyjątkowym, nie jest wojną. Dobre i gospodarne rządy pozwoliły mu wykupywać ziemie od zadłużonych książąt śląskich: ziemię prudnicką w 1477, gliwicką w 1494, księstwo toszeckie w 1495, Niemodlin w 1497, Bytom wraz z zamkiem Świerklaniec w 1498, ziemię kozielską w 1509, wreszcie Racibórz w 1521.
W ciągu kilkudziesięciu lat stał się w ten sposób władcą niemal całego Górnego Śląska. Poza jego władzą pozostały tylko Cieszyn, rządzony przez miejscową linię Piastów, oraz Oświęcim, przyłączony już do Polski. Tytułował się księciem szesnastu ziem naraz: Opola, Głogówka, Raciborza, Niemodlina, Strzelec, Prudnika, Białej, Krapkowic, Olesna, Lublińca, Gliwic, Toszka, Bytomia, Koźla, Rybnika i Żor.
Przydomek ma pokrycie w dokumentach. W 1528 roku Jan II wydał w Opolu Ordunek Gorny — przywilej gwarecki liczący 72 artykuły, mający rozwinąć górnictwo kruszcowe. To właśnie dzięki niemu powstały m.in. Tarnowskie Góry, które stały się jednym z większych miast regionu.
Na rok przed śmiercią, w 1531, wydał jeszcze przywilej ziemski zwany Przywilejem Hanuszowym, w którym brał w obronę chłopów przed uciskiem ze strony szlachty.
Jan II nigdy się nie ożenił i nie miał potomstwa. Jego dwór stał się na długo przed jego śmiercią miejscem rywalizacji władców liczących na spadek; ostatecznie księstwo opolsko-raciborskie przeszło w całości w ręce Jerzego Hohenzollerna, a majątek ruchomy trafił do Habsburgów.
Jedno jednak nie przeszło na spadkobiercę. Ostatni z opolskich Piastów zapisał testamentem swój herb stanom księstwa opolsko-raciborskiego — co przyjmuje się za przekazanie go całemu społeczeństwu tej ziemi.
To rzadki akt, i to on tłumaczy, dlaczego znak rodowy wygasłej dynastii mógł pięć wieków później wrócić jako herb samorządowego województwa. Ziemia zmieniła właściciela; herb został przy niej.
Książę został pochowany w kościele św. Krzyża w Opolu, dziś katedrze, gdzie znajduje się jego sarkofag.
Województwa opolskie i śląskie noszą to samo godło w tych samych barwach: złotego orła Piastów górnośląskich w polu błękitnym. Dzieli je jedna korona — i dwa stulecia.
Godło występowało bowiem w dwóch wariantach. Korony użył epizodycznie książę bytomski Kazimierz w drugiej połowie XIII wieku, a na trwałe wprowadzili ją książęta opolscy od czasów Bolka IV, czyli od końca XIV wieku, i później książęta cieszyńscy. Pozostałe linie pozostały przy orle bez korony.
Opolskie sięgnęło po postać późniejszą, z początku XVI wieku, czyli po orła ukoronowanego Jana II Dobrego. Województwo śląskie wybrało świadomie postać wcześniejszą, z XIII–XIV wieku, czyli orła bez korony — między innymi dlatego, że do herbu Jana II Dobrego nawiązało już Opolskie.
Historia tego godła zaczyna się znacznie wcześniej, na konnej pieczęci księcia opolsko-raciborskiego Kazimierza I z 1222 roku — najstarszym wizerunku orła jako godła książęcego na ziemiach polskich. Barwy, złoto i błękit, potwierdzają dopiero źródła czternastowieczne. Rzecz opisana jest szerzej na stronie o herbie województwa śląskiego.
Nie należy go natomiast mylić z orłem dolnośląskim, który jest czarny w polu złotym i ma przez skrzydła srebrną przepaskę z krzyżem.
Flaga — pas żółty i pas niebieski w stosunku 5:2.
Flaga składa się z dwóch pasów: żółtego i niebieskiego. Pas żółty w stosunku do pasa niebieskiego ma się tak jak 5:2.
Proporcje płata wynoszą 5:8. Warto zwrócić uwagę na ten stosunek 5:2, bo to on odróżnia flagę opolską od układu, który sąsiednie województwo świadomie odrzuciło: flaga z dwoma pasami równej szerokości, żółtym u góry i błękitnym u dołu, jest kojarzona z flagą państwową Ukrainy, i właśnie dlatego Śląskie wybrało układ trzypasowy. Opolskie zachowało dwa pasy, ale nierówne.
Uchwała ustanowiła nie jeden wzór, lecz cały zestaw: flagę województwa, flagę urzędową z herbem w lewym górnym rogu, baner w układzie pionowym, baner urzędowy z herbem oraz proporczyk. Wersję bez herbu uchwała nazywa flagą terytorialną.
Flagi ustanowiono uchwałą nr XXIX/254/2004 Sejmiku Województwa Opolskiego z 21 grudnia 2004 roku (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2005 r. Nr 4, poz. 119); same projekty przyjęto wcześniej, uchwałą nr XXIV/209/2004 z 28 września 2004 roku. Autorem projektu jest plastyk Michał Marciniak-Kożuchowski.
Zwraca uwagę odstęp czasowy: herb obowiązuje od przełomu 2000 i 2001 roku, flagi dopiero od przełomu 2004 i 2005. Przez cztery lata województwo miało herb, ale nie miało własnej flagi.
W polu błękitnym złotego orła górnośląskiego w koronie, w postaci z czasów ostatniego księcia opolskiego Jana II Dobrego. Herb ustanowiła uchwała nr XXIV/179/2000 Sejmiku Województwa Opolskiego z 28 grudnia 2000 roku.
Koroną. Oba noszą złotego orła Piastów górnośląskich w polu błękitnym, ale opolski nawiązuje do herbu Jana II Dobrego z początku XVI wieku, czyli do orła ukoronowanego, a śląski do wcześniejszej postaci tego samego godła, z XIII–XIV wieku, bez korony.
Ostatnim przedstawicielem opolsko-raciborskiej linii Piastów. Wykupując ziemie od zadłużonych książąt śląskich, zgromadził niemal cały Górny Śląsk poza Cieszynem i Oświęcimiem. Zmarł bezpotomnie 27 marca 1532 roku w Raciborzu i został pochowany w kościele św. Krzyża w Opolu.
Bo książę zapisał go testamentem stanom księstwa opolsko-raciborskiego, co przyjmuje się za przekazanie herbu całemu społeczeństwu tej ziemi. Samo księstwo przeszło po jego śmierci w ręce Jerzego Hohenzollerna, ale znak pozostał przy ziemi.
Składa się z dwóch pasów poziomych, żółtego i niebieskiego, przy czym pas żółty ma się do niebieskiego jak 5:2. Wersja z herbem w lewym górnym rogu to flaga urzędowa, wersja bez herbu to flaga terytorialna. Flagi ustanowiono uchwałą z 21 grudnia 2004 roku, a ich autorem jest Michał Marciniak-Kożuchowski.
Ostatni przegląd redakcji Emblema Mundi: 25 września 2026.