Rannvro istorel
Breizh he deus unan eus an identelezhioù ardamezel dibarañ en Europa. He ardamez — erminet — a zo unan eus an armoù simplañ ha brudetañ biskoazh: ur park gwenn strewet gant brizhennoù erminig du, degaset gant Pierre de Dreux war-dro 1213 ha kemeret evel arouez nemetañ gant an dug Jean III e 1316. Ar banniel a-vremañ — ar Gwenn-ha-Du (« gwenn ha du »), ijinet gant Morvan Marchal e 1923 — a unan nav bandenn evit an eskoptioù istorel gant ur c’hanton erminig. En o c’hichen, ar Groaz Du grennamzerel hag ar ger-stur lakaet da Anne de Bretagne — Kentoc’h mervel eget bezañ saotret — a glok un hengoun ardamezel a nav c’hantved. Ar c’hartennaoueg-mañ a ziskouez 60 bro hengounel (broioù) hag o isrannoù (paouioù), pep hini gant e vanniel hag e identelezh.
Klikit war un takad evit gouzout hiroc'h
Erminet.
Ur ger. Arouez ebet, rannadur ebet, harp ebet — nemet ar feur erminig o c’holeiñ ar park a-bezh. Eñ eo an nemetañ ardamez e ardamezouriezh vras Europa hag a zo graet gant ur feur hepken, hep tra all ebet.
Pierre de Dreux (Mauclerc), douaren da Loeiz VI a Frañs, a zeuas da vezañ dug Breizh dre e eured gant Alix de Thouars war-dro 1213. Da gentañ e reas un tarzhadur d’e armoù Dreux (gwezboellek en aour hag en glaz, gant ur vevenn ruz) gant ur c’harter erminig. E-pad ar c’hantved war-lerc’h e kemeras an erminig an holl skoed. E vabaz-bihan Jean III a echuas ar c’hemm e 1316, en ur gemer an erminet evel ardamez diwezhel Breizh.
Hervez an hengoun, an duges Anne de Bretagne (1477-1514) — an diwezhañ penn eus ur Vreizh dizalc’h a-raok he unaniñ ouzh Frañs — he devoa kemeret ar ger-stur « Kentoc’h mervel eget bezañ saotret », o keñveriañ nac’h an erminig da saotrañ e sae gwenn ouzh enor an dugelezh.
Ar Gwenn-ha-Du (« gwenn ha du ») eo banniel a-vremañ Breizh, ijinet gant Morvan Marchal e 1923. Nav bandenn a-blaen a zo warnañ, du ha gwenn a-eil-tro — o tont eus an nav eskopti istorel Breizh — gant ur c’hanton erminig el lein. Ar pemp bandenn du a dalvez evit an eskoptioù brezhonek (Dol, Sant-Brieg, Landreger, Leon, Kernev) hag ar peder bandenn wenn evit an eskoptioù gallaoueg (Roazhon, Naoned, Gwened, Sant-Maloù).
Ar Groaz Du (« kroaz du ») eo banniel istorel dugelezh Breizh: ur groaz du war bark gwenn. Bez’ e oa ar banniel breizhek pennañ e-pad ar Grennamzer, douget e Emgann an Tregont (1351) ha e-pad Brezel ar C’hant Vloaz. Koshoc’h eo eget ar Gwenn-ha-Du a veur a gantved hag e chom un arouez eus identelezh grennamzerel Breizh.
An ardamez he-unan — ar park erminig — a vez implijet ivez evel banniel, dreist-holl en implijoù ardamezel ha seremonïel. Eñ eo an arouez vanielouriezh koshañ e Breizh, o treuzkas war-eeun armoù an dug war ur banniel reizhkornek.
Rannet eo Breizh ent hengounel e broioù (unander: bro) — « broioù » istorel a glot tamm-pe-damm gant an nav eskopti grennamzerel ha o isrannoù sevenadurel. Pep bro a zo rannet c’hoazh e paouioù (unander: paou), isdouaroù bihanoc’h gant o banielioù hag o identelezhioù dezho.
Ar c’hartennaoueg-mañ a ziskouez 60 eus ar rannadurioù hengounel-se. Klikit war un takad war ar gartenn a-us evit dizoleiñ e vanniel, e istor hag e blas e gwiadenn ardamezel Breizh. E-touez ar broioù brudet:
Ardamez Breizh a zo erminet — ur park gwenn strewet gant brizhennoù erminig du. Unan eus an ardamezioù simplañ ha anavezetañ eo e ardamezouriezh Europa. Degaset e oa an erminig gant Pierre de Dreux war-dro 1213 hag e teuas da vezañ an arouez nemetañ dindan an dug Jean III e 1316.
Ar Gwenn-ha-Du (« gwenn ha du » e brezhoneg) eo banniel a-vremañ Breizh, ijinet gant Morvan Marchal e 1923. Nav bandenn a-blaen a zo warnañ, du ha gwenn a-eil-tro (o tont eus an nav eskopti istorel) gant ur c’hanton erminig. Ar bandennoù du a dalvez evit an eskoptioù brezhonek hag ar re wenn evit ar re c’hallaoueg.
Ar broioù (unander: bro) eo « broioù » hengounel Breizh — douaroù istorel a glot tamm-pe-damm gant an nav eskopti grennamzerel. Ar paouioù (unander: paou) eo an isdouaroù bihanoc’h. Ar c’hartennaoueg-mañ a ziskouez 60 anezho, gant o banielioù hag o arouezioù ardamezel.
Ar Groaz Du (« kroaz du » e brezhoneg) eo banniel kroaz istorel Breizh: ur groaz du war bark gwenn. Bez’ e oa banniel pennañ dugelezh Breizh e-pad ar Grennamzer, douget e Emgann an Tregont (1351) ha e-pad Brezel ar C’hant Vloaz.
Degaset e oa an erminig e ardamezouriezh Breizh gant Pierre de Dreux (Mauclerc), deuet da vezañ dug Breizh war-dro 1213. Hervez an hengoun, an duges Anne de Bretagne he devoa kemeret ar ger-stur « Kentoc’h mervel eget bezañ saotret », o keñveriañ nac’h an erminig da saotrañ e sae gwenn ouzh enor Breizh.
Adwelet gant skipailh embann Emblema Mundi d’an 18 a viz Gwengolo 2026.
